Στο έργο του Jokes and Their Relation to the Unconscious, ο Σίγκμουντ Φρόυντ, αναλύοντας τη θεωρία του περί ανακούφισης (relief theory), αναφέρει ότι το γέλιο απελευθερώνει την εγκλωβισμένη ενέργεια στο νευρικό σύστημα και τα καταπιεσμένα αισθήματα. Και τις ημέρες της πανδημίας COVID-19, το χιούμορ αποτέλεσε συχνά το καταφύγιο στους περιορισμούς και την καταπίεση σε πολλαπλά επίπεδα, τα οποία έγιναν στοιχεία της καθημερινότητάς μας.
Από το «αναζητώ στη Σαλονίκη αντισώματα» μέχρι το «δηλαδή τώρα με το λοκντάουν στην Θεσσαλονίκη θα κλείσει και το μετρό;», τις πλάκες για τα αποτυχημένα homemade κουρέματα και τα χαρτιά υγείας που εξαφανίζονταν σε χρόνο αστραπή από τα ράφια των σούπερ μάρκετ, τα όρια των ευφυολογημάτων και των αστεϊσμών για έναν ιό που έχει στοιχίσει πάνω από 3,5 εκατ. ανθρώπινες ζωές αποτέλεσαν θέμα στις ιδιωτικές και δημόσιες συζητήσεις.
«Μπορεί μια κατάσταση να μην προσφέρεται πάντα για γέλιο, αλλά το γέλιο αποτελεί πάντοτε ζητούμενο και, όταν γίνεται σωστή χρήση του, μπορεί να αναδειχθεί σε έναν από τους αποτελεσματικότερους μηχανισμούς για τη διαχείριση καταστάσεων σε περιόδους κρίσης, επιτρέποντας να ξαναβρούμε τις ισορροπίες μας με τους άλλους, τον εαυτό μας ή ακόμη και με γεγονότα που δεν μπορούμε να ελέγξουμε» αναφέρει η Lucy Rayfield, Λέκτορας Γαλλικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο του Bristol και συνεργάτιδα στην Έρευνα για τη γαλλική Αναγέννηση στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, με πλήθος δημοσιεύσεων για την ιστορία του χιούμορ και την κωμωδία στη Γαλλία και την Ιταλία την περίοδο των Θρησκευτικών Πολέμων τον 16ο αιώνα.
Σύμφωνα με την ίδια, έχουμε σημαντικούς λόγους να γελάμε καθώς το γέλιο:
1. Είναι μια μορφή άσκησης
Εκατό φορές γέλιου ισοδυναμούν με 15 λεπτά ποδήλατο στο γυμναστήριο, ενώ παράλληλα βοηθά τη χαλάρωση των μυών και την κυκλοφορία του αίματος. Συνδυασμός γέλιου και γιόγκα, τεχνική με αυξανόμενη απήχηση, μπορεί να αποδειχθεί ευεργετικοί για καταθλιπτικούς ασθενείς.
2. Μειώνει το στρες
Το γέλιο δρα αγχολυτικά μειώνοντας τις ορμόνες του στρες και αυξάνοντας την έκκριση ενδορφινών, προσφέροντας παράλληλα στον εγκέφαλο τη δυνατότητα να χαλαρώσει. Επιπλέον το χιούμορ αμβλύνει τις ανησυχίες και βοηθά να υπερνικήσουμε τους φόβους μας χάρη στην αίσθηση υπεροχής, ασφάλειας και ελέγχου που προσφέρει, επιτρέποντας έτσι να γελάσουμε με κάτι που θεωρούμε κατώτερό μας, εν προκειμένω τον κορωνοϊό. «Τα αστεία μας επιτρέπουν επιπλέον να ανοιχτούμε και να εκφράσουμε προβλήματα ή φοβίες μας που δεν θα μπορούσαμε αλλιώς», προσθέτει η Rayfield.
3. Φέρνει κοντά τους ανθρώπους
Η πανδημία αποτέλεσε ψυχική δοκιμασία για μεγάλη μερίδα των ανθρώπων. Ενδεικτικά, ένας στους τέσσερις Βρετανούς δήλωσε ότι βίωσε μοναξιά τον περασμένο Νοέμβριο. Το γέλιο μπορεί να αποδειχθεί σανίδα σωτηρίας προάγοντας την κοινωνικοποίηση μεταξύ των ανθρώπων. Άλλωστε, αποτελεί μια κοινωνική δεξιότητα που προηγήθηκε της ομιλίας στους προγόνους μας, σύμφωνα με ορισμένους επιστήμονες, η οποία είναι πιο μεταδοτική και από το χασμουρητό!
Δεδομένου ότι συνηθίζουμε να γελάμε με θέματα που μας φαίνονται οικεία ή ταυτιζόμαστε, το χιούμορ έχει βοηθήσει ανθρώπους να έρθουν κοντά με άτομα που μοιράζονται κοινές αντιλήψεις, δημιουργώντας μια αίσθηση ενότητας και αλληλεγγύης στη διάρκεια των lockdown. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά η Gina Barreca, ειδική σε θέματα λογοτεχνίας και συγγραφέας, «το να γελάμε μαζί με άλλους είναι ο καλύτερος τρόπος να έρθουμε κοντά χωρίς σωματική επαφή»
